ΜΑΘΗΜΑ 23- ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

LECTIO ΧΧΙΙΙ: ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae, aegrotabat et filius. Filius mortuus est. Huic Arria funus ita paravit, ut ignoraretur a marito; quin immo cum illa cubiculum mariti intraverat, vivere filium simulabat, ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat: «Bene quievit, libenter cibum sumpsit». Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebatur; tum se dolori dabat et paulo post siccis oculis redibat. Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Ήταν άρρωστος ο Καικίνας Παίτος, ο σύζυγος της Αρρίας ήταν άρρωστος και ο γιος. Ο γιος πέθανε. Σ’ αυτόν η Αρρία ετοίμασε την κηδεία έτσι, ώστε να αγνοείται από τον σύζυγο˙ όχι μόνο αυτό αλλά κάθε φορά που εκείνη έμπαινε στην κρεβατοκάμαρα του συζύγου, προσποιείτο ότι ο γιος (τους) ζούσε και στον σύζυγο που ρωτούσε πολύ συχνά τι κάνει το παιδί, απαντούσε: ΄΄Καλά κοιμήθηκε, με όρεξη πήρε την τροφή του΄΄. Έπειτα, όταν τα δάκρυά της που για ώρα συγκρατούσε, νικούσαν και ξεσπούσαν, έβγαινε έξω˙ τότε παραδινόταν στη θλίψη και λίγο αργότερα γύριζε πίσω με τα μάτια στεγνά. Ο Σκριβωνιανός είχε στασιάσει στην Ιλλυρία εναντίον του Κλαυδίου˙ ο Παίτος είχε πάει με το μέρος του και, αφού σκοτώθηκε ο Σκριβωνιανός, τον οδηγούσαν σιδεροδέσμιο στην Ρώμη. Επρόκειτο να επιβιβασθεί σε ένα πλοίο˙ η Αρρία παρακαλούσε τους στρατιώτες να επιβιβαστεί μαζί. Δεν το κατόρθωσε: νοίκιασε ένα ψαράδικο καραβάκι και ακολούθησε το τεράστιο πλοίο.

 

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae: Κύρια πρόταση κρίσης.
Aegrotabat: ρήμα
Caecina Paetus: υποκείμενο ρήματος
maritus: παράθεση στο Caecina Paetus
Arriae: γενική κτητική στο maritus.
aegrotabat et filius: Κύρια πρόταση κρίσης.
aegrotabat: ρήμα
filius: υποκείμενο ρήματος.
Filius mortuus est: Κύρια πρόταση κρίσης.
mortuus est: ρήμα
filius: υποκείμενο ρήματος
Huic Arria funus ita paravit: Κύρια πρόταση κρίσης.
paravit: ρήμα
Arria: υποκείμενο ρήματος
funus: αντικείμενο ρήματος
Huic: δοτική προσωπική χαριστική από το paravit ή έμμεσο αντικείμενο στο ρήμα
ita: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο paravit.
ut ignoraretur a marito: δευτερεύουσα επιρρηματική συμπερασματική πρόταση ως επιρρηματικός προσδιορισμός του συμπεράσματος στο περιεχόμενο της κύριας με ρήμα το ignoraretur, εισάγεται με το συμπερασματικό σύνδεσμο υt επειδή είναι καταφατική, εκφέρεται με υποτακτική, γιατί το συμπέρασμα στη λατινική θεωρείται μια υποκειμενική κατάσταση, και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού (ignoraretur) γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου paravit και αναφέρεται στο παρελθόν . Έχουμε ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων, γιατί το συμπέρασμα είναι ιδωμένο τη στιγμή της εμφάνισής του στο μυαλό του ομιλητή και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής του (συγχρονισμός της κύριας με τη δευτερεύουσα πρόταση).
Στην κύρια πρόταση υπάρχει το ita.
ignoraretur: ρήμα
funus: εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
a marito: ποιητικό αίτιο στο ignoraretur (εμπρόθετο γιατί είναι έμψυχο).
quin immo, vivere filium simulabat: Κύρια πρόταση κρίσης.
simulabat: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
vivere: αντικείμενο ρήματος, ειδικό απαρέμφατο,
filium: υποκείμενο στο vivere (ετεροπροσωπία)
cum illa cubiculum mariti intraverat: δευτερεύουσα χρονική πρόταση ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας με ρήμα το intraverat, εισάγεται με τον επαναληπτικό σύνδεσμο cum, εκφέρεται με οριστική, γιατί η πράξη μας ενδιαφέρει από καθαρά χρονική άποψη και συγκεκριμένα με οριστική υπερσυντελίκου, εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν και σε σχέση με την προσδιοριζόμενη πρόταση δηλώνει το προτερόχρονο.
intraverat: ρήμα
illa: υποκείμενο ρήματος
cubiculum: αντικείμενο ρήματος
mariti: γενική κτητική στο cubiculum
ac marito persaepe interroganti, respondebat: κύρια πρόταση κρίσης.
respondebat: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
marito: αντικείμενο ρήματος
interroganti: επιθετική μετοχή ως επιθετικός προσδιορισμός στο marito. Υποκείμενο της μετοχής είναι το marito και αντικείμενό της η πλάγια ερωτηματική πρόταση quid ageret puer
persaepe: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο interroganti
quid ageret puer: δευτερεύουσα ουσιαστική πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας ως αντικείμενο στη μετοχή interroganti, εισάγεται με την ερωτηματική αντωνυμία quid, εκφέρεται με υποτακτική, γιατί η εξάρτηση δίνει μια υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενο της ερώτησης και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού ageret, γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (interroganti: εξάρτηση της μετοχής από το respondebat) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν.
ageret: ρήμα
puer: υποκείμενο ρήματος
quid: αντικείμενο ρήματος
Bene quievit: κύρια πρόταση κρίσης.
quievit: ρήμα
(puer): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
bene: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο quievit
libenter cibum sumpsit: κύρια πρόταση κρίσης.
sumpsit: ρήμα
(puer): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
cibum: αντικείμενο ρήματος
libenter: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο sumpsit
Deinde… egrediebatur: κύρια πρόταση κρίσης.
egrediebatur: ρήμα
(Αrriα): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
Deinde: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο egrediebatur.
cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας, εισάγεται με τον ιστορικό-διηγηματικό σύνδεσμο cum και εκφέρεται με υποτακτική, γιατί ο ιστορικός – διηγηματικός σύνδεσμος cum υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια και δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους. Είναι φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου στην υποτακτική. Συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού (vincerent), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (egrediebatur) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν.
vincerent: ρήμα
lacrimae: υποκείμενο ρήματος
suae: επιθετικός προσδιορισμός στο lacrimae (άμεση αυτοπάθεια)
cohibitae: επιθετική μετοχή ως επιθετικός προσδιορισμός στο lacrimae
diu: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο vincerent
prorumperentque: δευτερεύουσα χρονική πρόταση (συνδέεται παρατακτικά, συμπλεκτικά (-que) με την προηγούμενη πρόταση).
prorumperent: ρήμα
(lacrimae): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
tum se dolori dabat: κύρια πρόταση κρίσης.
dabat: ρήμα
(Αrriα ): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
se: άμεσο αντικείμενο ρήματος (άμεση αυτοπάθεια)
dolori: έμμεσο αντικείμενο
tum: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο dabat
et paulo post siccis oculis redibat: κύρια πρόταση κρίσης
redibat: ρήμα
(Αrriα): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
oculis: αφαιρετική του τρόπου στο redibat
siccis: κατηγορηματικός προσδιορισμός στο oculis γιατί δηλώνει παροδική ιδιότητα.
post: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο redibat
paulo: αφαιρετική του μέτρου ή της διαφοράς στο post.
Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat: κύρια πρόταση κρίσης.
moverat: ρήμα
Scribonianus: υποκείμενο ρήματος
arma: αντικείμενο ρήματος
in Illyrico: εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο στο moverat
contra Claudium: εμπρόθετος προσδιορισμός της εχθρικής κατεύθυνσης στο moverat ή εναντίωσης σε πρόσωπο.
fuerat Paetus in partibus eius: κύρια πρόταση κρίσης.
fuerat: ρήμα
Paetus: υποκείμενο ρήματος
in partibus: εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης στο fuerat
eius: γενική κτητική στο partibus.
et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur: κύρια πρόταση κρίσης.
trahebatur: ρήμα
(Paetus): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
Romam: αιτιατική που δηλώνει κίνηση σε τόπο στο trahebatur
occiso Scriboniano: επιρρηματική χρονική μετοχή, γνήσια αφαιρετική απόλυτη, δηλώνει το προτερόχρονο. (occiso: χρονική μετοχή, Scriboniano: υποκείμενο μετοχής).
Ανάλυση: cum Scribonianus occisus esset ή postquam/ ubi/ ut Scribonianus occisus est
Erat ascensurus navem: κύρια πρόταση κρίσης.
Erat ascensurus: ρήμα
(Paetus): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
navem: αντικείμενο ρήματος
Arria milites orabat: κύρια πρόταση κρίσης.
orabat: ρήμα
Arria: υποκείμενο ρήματος
milites: άμεσο αντικείμενο ρήματος
ut simul imponeretur: δευτερεύουσα βουλητική πρόταση ως έμμεσο αντικείμενο στο ρήμα orabat, εισάγεται με το βουλητικό σύνδεσμο ut, γιατί είναι καταφατική, εκφέρεται με υποτακτική, γιατί το περιεχόμενό της είναι κάτι το επιθυμητό και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού (imponeretur), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (orabat) και αναφέρεται στο παρελθόν. Έχουμε ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων, γιατί η βούληση είναι ιδωμένη τη στιγμή της εμφάνισής της στο μυαλό του ομιλητή και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής της (συγχρονισμός της κύριας με τη δευτερεύουσα πρόταση).
imponeretur: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
simul: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο imponeretur.
Non impetravit: κύρια πρόταση κρίσης
impetravit: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
conduxit piscatoriam naviculam: κύρια πρόταση κρίσης.
conduxit: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
naviculam: αντικείμενο ρήματος
piscatoriam: επιθετικός προσδιορισμός στο naviculam
ingentemque navem secuta est: κύρια πρόταση κρίσης.
secuta est: ρήμα
(Arria): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος
navem: αντικείμενο ρήματος
ingentem: επιθετικός προσδιορισμός στο navem
Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s